israfil

Biz uç arxat'aşidux. Birumuz kör, birumuz topal birumuz da çiplax. Bi gun ava çixtux. Az gettux uz gettux bi t'ağun yamacina vardux. Bida nay gôrax? Bitmamiş çalinun dibinda t'oğmamiş t'avşan yatiye. Ben diyem okuz qada siz devun camuş qada. Kör atti vurdi, topal qaçti tutti çiplax da qoynina qoydi. Şindi bu t'avşani bişurmax lazum ki yiyax hama na qazanumuz var na da bişe. Gena duştux yollara qazan ariyerux. Oqqata gettux ki t'abanlarumuz şişti.


Encamin bi koyun kenarinda bi eva rasgâldux. Qapiy vurdux bi nene açti. Dedux ki hal beylakân beyla nene. Biza haman bi tane qazani ver. Nene dedi ki ola uşaxla haorda 2 tane qazan vardu. Birinun kenari yoxtu birinun da dibi. Alun nedicağisaz edun, hangisini istiyesaz.


Biz dibi yox qazani aldux. Meydanda ateşi yaxtux attux t'avşani içina. Qariştura qariştura bişurdux. Qazanun dibi yoğidiya eti geçti da suyi qaldi anderun. Naysa ekmegi baturur yerux diya teselli ettux gendumuzi. Aldux qazani ateştan geçtux başina.


T'adina baxtux ki t'uzi yox. Nenedan t'uzi istadux. Nene dedi ki ola uşaxla buralarda t'uz bulunmaz. Haeyla yanbegi gedun bi koya rasgâlusiz. Orda vardu. Hama adina "Heç" della. Yanğilip da başxa bişey demiyasiz zoppa yersiz.


Çaresuz gena tokuldux yollara. Unutmiyax diya da bi ucdan "heç heç" diya tekralliyedux. Derkân bi denizun kenarinda balux t'ut'an bi adami gordux. Salamun aleykum aleykumussalamdan soğra hemşerum biz heçi ariyerux demaya qalmadan adam gâldi girişti biza. Oqqata zoppay yedux ki on qariş enumuz beş qariş da uzunumuz artti. Dedux ki ola t'ada bizi naya dogiyesin biz sana nayettux? Dedi ki gormiye misiz ben balux t'ut'iyeram. Heç "heç" deyilu mi? Ya nay diycavux? dedux? Allah daha çox versun diycaxsiz dedi.


Biz gena tokuldux yollara. Unutmiyax diya da bi tereftan tekralliyerux: "allah daha çox versun... allah daha çox versun...". Vara vara bi koya gena vardux. Bi da baxtux ki millet camidan çixmiş canazey goturiyella. Yanlarina vardux bizum tekralladugumuz lafi eşidu eşitmaz biza bi giriştila oqqata zoppay yedux ki on qariş enumuz beş qariş uzunumuz artti. Zor qortuldux ellarindan. Dedux ki ola bi durun biz siza nayettux naya dogiyesiz bizi? Gormiyemisiz dedila canaze var bi da utanmadan allah daha çox versun diyesiz. Ya nay diycavux dedux, "ax na pinti (ölünün ardından hayırla yad etmek için söylenen benzese de cimrilikle ilgisi bulunmayan eski bir kelime) vax na pinti" diycaxsiz. Pekey dedux adamlarun dedugini tekralliya tekralliya yollara duştux. Derkan bi koya gena vardux ki orda da dugun alayi qurulmiş gelin goturiyella. Yanlarina gedar getmaz bi araba zoppa da onlardan yedux. Meger Allah mesud etsun diycağimişux. Zoppay yi,yekan biri insafa galdi da biza sordi ki hala bi derduvuzi devun ki nadu. Anlattux baştan aşşaği hekiyamuzi. Bunla başladila gulmaya. Ola haordan bi avuç t'uzi gaturun da verun ha bu semelara dedi bitanesi. Allah razi olsun gaturdi verdila tuzi da yedux tavşanun suyini..


arladaşlar bizim orada konuşulan dille yazılmış bir hikaye

israfil

YUSUFELİ 1960'LAR










YUSUFELİ-1950

israfil

ZAPOR-SEPEGARA


SEPETGET


ZAPOR






ZAPOR-SEPEGARA,HORK

israfil

israfil

Yöremizde kullanılan şivede yörede yaşayan diğer etnik grupların (gürcü, laz, ermeni gibi) dillerinin de etkisi ile bu günkü Türk Alfabesinde bulunmayan bazı sesler de kullanılmaktadır. Bunları Alfabemizde kullanılmayan harflerle ve harf gruplarıyla açıklamaya çalışacağım şöyle ki:
İlçemizin bir çok köyünde Türkçemizde var olan I, Ü, Ö, Ğ ve J harfleri kullanılmamaktadır. Yani bu sesler yoktur. Örneğin: ırgat = irgat, ölüm = ôlûm (ama buradaki l sesi lamba ya da lale deki gibi incedir) ütü=ûti gibi. Jandarma=candarma, jip=cip abajur=abacur. Ğ sesi ise arapçadaki gayın harfi gibi telaffuz edilir. Yani ağzınızda birşey yokken gargara yapmaya çalışırsanız bu ses çıkar. Yoğurt, yağ gibi tüm kelimelerde geçen ğ sesi bu genizden çıkan ğ sesidir. Batı şivesindeki gibi yumuşak ğ sesi yoktur.
Gelelim Türkçe'de olmayan seslere. aslında bunlardan bir kısmı öz Türkçede var idi ama zamanla özellikle İstanbul Şivesinde terk edilince bu günkü alfabemizde de bunlara yer verilmemiş. Örneğin Q harfi. Qardeş (kardeş), qaşux (kaşık). Arapçadaki Kaf harfi gibi telaffuz edilir. Bir de sert H vardır. bunu ben x ile göstereceğim. Çünkü Azeri Özbek ve Türkmen alfabelerinde de var olan bu ses X ile gösteriliyor. yox (yok), xaşil gibi.
Bu sesler ise sadece yöremizde kullanılan şive ile Gürcüce Ermenice Çerkezce gibi Kafkas dillerinde var:
1- Z' ile belirteceğim bu sese örnek olarak: z'oybar (Esendal köyünün bir mahallesi), z'uro (gübre yığınından sızan koyu renkli pis kokulu sıvı). Dilin ucunda dil t sesi çıkarmak için dişe doğru itilirken aynı anda z sesi çıkarılmaya çalışılırsa bu ses elde edilir.
2- Ç': C ile Ç arası bir ses. ç'ala (mısır bitkisinin gövdesi) ç'adi (mısır ekmeği)
3- P': P ile B arası bir ses. p'ûrgûl (ekmek kırıntısı) p'uruz' (Kıç, bir şeyin alt tarafı) p'it' (Köy adı)
4- T': T ve D arası bir ses. t'aş (taş) t'orux (doruk) t'onx (don, buz) Arapçadaki Tı harfi gibi ama daha ince telaffuz edilir.
5- K': K ile G arası bir ses. Sak'oze (kaşıklık) k'iriç'
6- S' : Ts sesi. Önnce t sesi çıkarmak işin dil dişe doğru itilir ve ardından s sesi çıkarılır. Almancada Z harfinin telaffuzu da böyledir. S'ar, p'as'i, pas'xa gibi.
Fiil Çekimleri:
İlçemizde gelmek fiili GÂLMAX şeklinde telaffuz edilir. Buna göre çekimler şu şekildedir:
Geliyorum - gâliyeram
Geliyorsun - gâliye(r)sin ( r harfi bazı köylerde söylenmez.)
Geliyor - gâliye (r) (sondaki r harfi bazı köylerde söylenmez.)
Geliyoruz - gâliyerux
Geliyorsunuz - gâliye(r)siz
Geliyorlar - gâliyella (bazı köylerde gâliyerlar)
Geldim - gâldum
Geldin - gâldun
Geldi - gâldi
Geldik - gâldux
Geldiniz - gâlduz
Geldiler - gâldilâ(r)
Gelmişim - gâlmişam
Gelmişsin - gâlmisin
Gelmiş - gâlmiş
Gelmişiz - gâlmişux
Gelmişsiniz - gâlmisiz
Gelmişler - gâlmişla(r)
Geleceğim - gâlicam (gâlecam da denir)
Geleceksin - gâlicaxsin
Gelecek - gâlicax
Geleceğiz - gâlicavux
Geleceksiniz - gâlicaxsiz
Gelecekler - gâlicaxla(r)
Gelirim - Gâluram
Gelirsin - Gâlu(r)sin
Gelir - Gâlu(r)
Geliriz - gâlurux
Gelirsiniz - Gâlu(r)siz
Gelirler - Gâlulla (gâlurlar)