St@mBouLioT€

Kahramanmaraş Olayları

Kahramanmaraş olayları, 19 Aralık-26 Aralık 1978'de Kahramanmaraş'ta meydana gelen, Cumhuriyet tarihinin en önemli katliamlarından biridir. 12 Eylül Darbesine gerekçe olarak kullanılan ya da hazırlanan olaylardan biri olarak kabul edilir. Olayların gerçekleştiği dönemde, Kahramanmaraş Vali Vekili görevinde Abdülkadir Aksu bulunmakta idi. [1] Bülent Ecevit'in arşiv belgelerine göre MİT ve Alparslan Türkeş'in birlikte düzenledikleri bir hadisedir. [2]

Katliamda sol görüşlü kişiler ve Aleviler hedef alınmıştır. [3] Günlerce süren saldırıları önlemekte yerel güvenlik güçleri yetersiz kalınca Kayseri ve Gaziantep'ten askeri birlikler gönderildi. Bu arada İçişleri Bakanı İrfan Özaydınlı istifa etti ve yerine Hasan Fehmi Güneş getirildi.

Olaylar nedeni ile Diyarbakır, İzmir, Suriye-İran-Irak gibi sınır boylarını çevreleyen iller de dahil olmak üzere birçok ilde sıkıyönetim ilanı gündeme gelmiş ve 26 Aralık 1978 saat 07.00 den itibaren İstanbul, Ankara, Kahramanmaraş, Adana, Elazığ, Bingöl, Erzurum, Erzincan, Antep, Kars, Malatya, Sivas ve Urfa olmak üzere, toplam 13 ilde Sıkıyönetim ilan edilmiştir. Daha sonra bu İllerin sayısı arttırılmıştır.[4]

Sıkı yönetim mahkemelerinde açılan davalar 1991 yılına kadar sürmüş, çoğunlukla sağ ve aşırı sağ görüşlü olarak nitelenen toplam 804 kişi hakkında dava açılmış; sanıklardan 29 kişi idam, 7 kişi müebbet hapis, 321 kişi de 1-24 yıl arasında hapis cezaları ile cezalandırılmıştır. İdam ve müebbet hapis cezaları dışındakilere 1/6 oranında cezai indirim uygulanmış ve cezaları azaltılmıştır. Sıkı yönetim mahkemesinin kararı Yargıtay tarafindan bozulmuş, yeniden yapılan yargılama sonucunda idam cezaları uygulanmamıştır.[kaynak belirtilmeli]

Ceza alanların cezaları da; 1991 yılında çıkarılan Terörle Mücadele Kanunu nedeniyle, ertelenerek serbest birakıldılar. [5] Bu kişilerden bazıları daha sonra milletvekili olarak TBMM çatısı altında yer aldılar. [6] [7]

Olaylardan sonra Maraş`ta yaşanan yoğun göç nedeni ile sol görüşlü ve Alevi yurttaşların büyük çoğunluğu Maraş'ı terk etmiştir.
Konu başlıkları


* 1 Olayların gelişimi
* 2 Aydınlık'ın iddiası
* 3 Devlete ait gizli rapor
* 4 Dipnotlar
* 5 Ayrıca bkz
* 6 Dış bağlantılar

Olayların gelişimi

Siyasal nedenlerle körüklenen Alevi-Sünni ayrılığının Kahramanmaraş'ta gerginliği tırmandırdığı bir dönemde, 19 Aralık'ta kentteki Çiçek Sineması'na, Güneş Ne Zaman Doğacak isimli filmin gösteriminde, patlayıcı madde atıldı.[8] (Daha sonra bombayı Ökkeş Şendiler'ilerin attığı anlaşıldı.) Bombalama eyleminin karşı görüşlü kişiler tarafında yapıldığını ileri süren kalabalık sağcı bir grup CHP il merkezine, PTT ve TÖB-DER (Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği) binalarına saldırdı.21 Aralık öğle saatleri Hacı Çolak ve Mustafa Yüzbaşıoğlu adlı iki sol görüşlü öğretmen silahlı saldırı sonucu yaşamlarını yitirdi.[kaynak belirtilmeli]

22 Aralık'ta öğretmenlerin cenazeleri kaldırılırken büyük olaylar oldu. Cenazelerin getirildiği camide bulunan bir grup, ölenlerin cenaze namazının kılınmasına karşı çıkarak engellerken bir yandan da cenaze törenine katılanların camileri ateşe verdiği söylentisi kentin Sünni mahallelerine hızla yayıldı. Bunun üzerine harekete geçen silahlı ve sopalı kalabalık gruplar Kahramanmaraş'ın Alevi mahallelerine saldırdılar. Bunun ertesinde ve toplamda üç gün süren saldırılar sonucunda; Resmi verilere göre 105 kişi öldü, 176 kişi yaralandı, 210 ev, 70 işyeri tahrip edildi. Resmi olmayan beyanlara göre ise ölü sayısı 500'e yakındır. [9] Bütün bu saldırılarda saldırganlar kolluk kuvvetlerinin (polis ve asker) herhangi bir müdahalesi ile karşılaşmadılar.

Olayın bir numaralı sanığı Ökkeş Kenger, soyadını Şendiller olarak değiştirmiş, daha sonra XIX.Dönem Kahramanmaraş milletvekili seçilmiştir.↑

Aydınlık'ın iddiası

Aydınlık Gazetesinin 12 Ocak 1979 tarihli sayısından aktarılmaktadır:

Kahramanmaraş katliamı, EDEM (Yağ Fabrikası) toplantısında kararlaştırıldı. Katliamdan 15 gün öncesine rastlayan toplantıya, EDEM ortağı Faruk ARIKAN, Fabrikatör ve Hacı Çiftliğinin sahibi Muammer PAKDİL, kardeşi Cahit PAKDİL, Faruk ARIKAN'ın ağabeyi Hacı Osman ARIKAN, Pişkinler İplik Fabrikası sahibi Abdurrahman PİŞKİN, Çırçır ve Prese Fabrikatörü Sıddık AKDİŞLİ, Tanrıverdi Çırçır Fabrikası sahiplerinden Zekeriya TANRIVERDİ, Yağlıca kardeşler Kooperatif şirketi sahipleri Kasım ve Ali YAĞLICA, Fabrikatör Tarık SARIKATİPOĞLU, Çırçır Fabrikatörü Mehmet VAKKASOĞLU, AP İl Başkanı ve Kadıoğlu Çiftlikleri sahibi Faruk Kadıoğlu, Belediye Başkanı Ahmet Uncu, MİSK Bölge Temsilcisi (Başkanı) Cemil Tozkoparan katıldılar...

Toplantının açış konuşmasını yapan Hasan Balcı, Bugüne kadar bizleri koruyabilmeleri için ülküdaşlarımıza her ay 250 bin lira para veriyorum. Sizler ise bugüne kadar bir kuruş yardım yapmadınız. Hükümete haddini bildirmek ve Alevi komünistleri yok etmek istiyorsak mutlaka birleşip bütün gücümüzü ortaya koymalıyız. Elbirliği yapalım, Maraş'ı komünistlerden, POL-DER'cilerden, TÖB-DER'cilerden temizleyelim demiştir. Gazetenin bu haberi yalanlanmamıştır.↑


Devlete ait gizli rapor

Dönemin İçişleri Bakanı İrfan Özaydınlı, K.Maraş Katliamı’nın gün ışığına çıkartılması için özel bir ekip görevlendirdi. Özel ekip ayrıntılı raporunu İçişleri Bakanı’na sundu. Ancak raporun içeriği gizli tutuldu.[kaynak belirtilmeli] Gündem Dergisi, bu raporun bir kısmını elde ederek bazı bölümlerini daha sonra yayımladı.

Raporun yayımlanan bölümü şöyledir:

1. 18 Aralık 1978 günü, ÜGD Maraş şubesi ikinci başkanı Mustafa Kanlıdere, Ökkeş Kenger ve üçüncü başkan Mustafa Tecirli’ye “Halkı kışkırtmak, tahrik etmek ve isyanını sağlamak için solcuların attığı süsü verilmek kaydıyla, tahrip gücü az bir dinamit atılmasını” emretmiştir.

2.15 gün öncesinden itibaren, gelecek program olarak “Zeynel ile Veysel” filmi gösterilecekken Adana Maraş ÜGD Şubesi’ne gelen iki şahsın getirdiği ‘Güneş Ne Zaman Doğacak” filmi 16 Aralık’ta aniden gösterime sokulmuştur..

3.Olaylardan önce, Ankara İli Bahçelievler, Karşıyaka ve Keçiören semtlerinde oturdukları bilinen Hüseyin Yıldız, Ünal Ağaoğlu, Haluk Kırcı, Mustafa Özmen, Mustafa Dülger, Remzi Çayır, Mustafa Demir, Bünyamin Adanalı, Ahmet Ercüment Gedikli, Mustafa Korkmaz ve İsmail Ufuk ile Mehmet Gürses isimli şahısların Kahramanmaraş iline gittikleri öğrenilmiştir.

4.22 Aralık 1978 günü Maraş’ta olaylar patlak verdiğinde iki ayrı telefon görüşmesi yapılır.Yapılan araştırmalarda ,Adana ilinden bir şahıs, Malatya Özel Doğu Kliniği Doktoru Muhittin Turgut’u telefonla arayarak ; ‘Kahramanmaraş’tan oraya yaralılar gelecek, dikkatli olun’ der. Muhittin Turgut ise; ‘Orasını bana bırakın. Malatya olaylarında bir açık verdim mi ki bunda vereyim. Malatya olaylarında ne şekilde çalıştığımı siz de bilirsiniz’ karşılığını verir.

Dipnotlar

1. ↑ Aydınlık Gazetesi 12 Ocak 1979 Sayısı
2. ↑ Maraş katliamında derin tartışma

1. ^ TMBB Milletvekili biyografisi
2. ^ [1]
3. ^ TRT Haber Merkezi 27 Aralık Tarihli Ajans.
4. ^ Belgenet:26 Aralık 1978'de Kahramanmaraş olayları
5. ^ 29 Kasım 1994 Mesut Yılmaz TBMM grup konuşması
6. ^ TBMM Genel Kurul Tutanağı19. Dönem 4. Yasama Yılı 3. Birleşim
7. ^ BBP kurucularından Ökkeş Şendiller istifa etti
8. ^ Filmin yönetmeni Mehmet Kılıç röportajı
9. ^ Konuyla ilgili olarak bir itrfaiye eri sadece kendisinin 250 ceset gömdüğünü beyan etmiştir.

__________________

taylanis

Tarİhİmİzİn en aci sayfalarindan bİrİ de maraŞ katlİami'dir. 19 aralik'ta baŞlayip 24 aralik 1978'de sona eren katlİam cumhurİyet tarİhİnİn en utanÇ dolu anlarindan bİrİdİr. 12 eylÜl darbesİne gerekÇe olarak kullanilan ya da hazirlanan olaylardan bİrİ olarak kabul edİlİr. Katlİamda sol gÖrÜŞlÜ kİŞİler ve alevİler hedef alinmiŞtir.



Sİyasal nedenlerle kÖrÜklenen alevİ-sÜnnİ ayriliĞinin kahramanmaraŞ'ta gergİnlİĞİ tirmandirdiĞi bİr dÖnemde, 19 aralik'ta kenttekİ sİnemalardan bİrİne patlayici madde atildi. Bombalama eylemİnİn karŞi gÖrÜŞlÜ kİŞİler tarafinda yapildiĞini İlerİ sÜren kalabalik saĞci bİr grup chp İl merkezİne, ptt ve tÖb-der (tÜm ÖĞretmenler bİrleŞme ve dayaniŞma derneĞİ) bİnalarina saldirdi. 21 aralik ÖĞle saatlerİ haci Çolak ve mustafa yÜzbaŞioĞlu adli İkİ sol gÖrÜŞlÜ ÖĞretmen sİlahli saldiri sonucu yaŞamlarini yİtİrdİ.




22 aralik'ta ÖĞretmenlerİn cenazelerİ kaldirilirken bÜyÜk olaylar oldu. Cenazelerİn getİrİldİĞİ camİde bulunan bİr grup, Ölenlerİn cenaze namazinin kilinmasina karŞi Çikarak engellerken bİr yandan da cenaze tÖrenİne katilanlarin camİlerİ ateŞe verdİĞİ sÖylentİsİ kentİn sÜnnİ mahallelerİne hizla yayildi. Bunun Üzerİne harekete geÇen sİlahli ve sopali kalabalik gruplar kahramanmaraŞ'in alevİ mahallelerİne saldirdilar. Katlİama varan saldirilar sonucunda; resmİ verİlere gÖre 105 kİŞİ ÖldÜ, 176 kİŞİ yaralandi, 210 ev, 70 İŞyerİ tahrİp edİldİ. Resmİ olmayan beyanlara gÖre İse ÖlÜ sayisi 500'e yakindir





dÖnemİn İÇİŞlerİ bakani İrfan Özaydinli, k.maraŞ katlİami’nin gÜn iŞiĞina Çikartilmasi İÇİn Özel bİr ekİp gÖrevlendİrdİ. Özel ekİp ayrintili raporunu İÇİŞlerİ bakani’na sundu. Ancak raporun İÇerİĞİ gİzlİ tutuldu. GÜndem dergİsİ, bu raporun bİr kismini elde ederek bazi bÖlÜmlerİnİ daha sonra yayimladi.



Raporun yayimlanan bÖlÜmÜ ŞÖyledİr: 1. 18 aralik 1978 gÜnÜ ÜlkÜcÜler halki kiŞkirtmak, tahrİk etmek ve İsyanini saĞlamak İÇİn solcularin attiĞi sÜsÜ verİlmek kaydiyla, tahrİp gÜcÜ az bİr dİnamİt atilmasini” emretmİŞtİr.



2.15 gÜn Öncesİnden İtİbaren, gelecek program olarak “zeynel İle veysel” fİlmİ gÖsterİlecekken adana maraŞ Ügd Şubesİ’ne gelen İkİ Şahsin getİrdİĞİ ‘gÜneŞ ne zaman doĞacak” fİlmİ 16 aralik’ta anİden gÖsterİme sokulmuŞtur



3.olaylardan Önce, ankara İlİ bahÇelİevler, karŞiyaka ve keÇİÖren semtlerİnde oturduklari bİlİnen hÜseyİn yildiz, Ünal aĞaoĞlu, haluk kirci, mustafa Özmen, mustafa dÜlger, remzİ Çayir, mustafa demİr, bÜnyamİn adanali, ahmet ercÜment gedİklİ, mustafa korkmaz ve İsmaİl ufuk İle mehmet gÜrses İsİmlİ Şahislarin kahramanmaraŞ İlİne gİttİklerİ ÖĞrenİlmİŞtİr.


4.22 aralik 1978 gÜnÜ maraŞ’ta olaylar patlak verdİĞİnde İkİ ayri telefon gÖrÜŞmesİ yapilir.yapilan araŞtirmalarda ,adana İlİnden bİr Şahis, malatya Özel doĞu klİnİĞİ doktoru muhİttİn turgut’u telefonla arayarak ; ‘kahramanmaraŞ’tan oraya yaralilar gelecek, dİkkatlİ olun’ der. Muhİttİn turgut İse; ‘orasini bana birakin. Malatya olaylarinda bİr aÇik verdİm mİ kİ bunda vereyİm. Malatya olaylarinda ne Şekİlde ÇaliŞtiĞimi sİz de bİlİrsİnİz’ karŞiliĞini verİr.





Aydinlik'in İddİasi aydinlik gazetesİnİn 12 ocak 1979 tarİhlİ sayisindan katlİamin daha Önceden maraŞ eŞrafi tarafindan planlandiĞini yazmiŞtir. Gazeteye gÖre kahramanmaraŞ katlİami, edem (yaĞ fabrİkasi) toplantisinda kararlaŞtirildi. Katlİamdan 15 gÜn Öncesİne rastlayan bİr toplanti yapildi.




Toplantinin aÇiŞ konuŞmasini yapan edem yaĞ fabrİkasi’nin ortaĞi "bugÜne kadar bİzlerİ koruyabİlmelerİ İÇİn ÜlkÜdaŞlarimiza her ay 250 bİn lİra para verİyorum. Sİzler İse bugÜne kadar bİr kuruŞ yardim yapmadiniz. HÜkÜmete haddİnİ bİldİrmek ve alevİ komÜnİstlerİ yok etmek İstİyorsak mutlaka bİrleŞİp bÜtÜn gÜcÜmÜzÜ ortaya koymaliyiz. ElbİrlİĞİ yapalim, maraŞ'i komÜnİstlerden, pol-der'cİlerden, tÖb-der'cİlerden temİzleyelİm" demİŞtİr. Gazetenİn bu haberİ yalanlanmamiŞtir





siki yÖnetİm mahkemelerİnde aÇilan davalar 1991 yilina kadar sÜrmÜŞ, ÇoĞunlukla saĞ ve aŞiri saĞ gÖrÜŞlÜ olarak nİtelenen toplam 804 kİŞİ hakkinda dava aÇilmiŞ, saniklardan; 29 kİŞİ İdam, 7 kİŞİ mÜebbet hapİs, 321 kİŞİ de 1-24 yil arasinda hapİs cezalari İle cezalandirilmiŞtir.



İdam ve mÜebbet hapİs cezalari diŞindakİlere 1/6 oraninda cezaİ İndİrİm uygulanmiŞ ve cezalari azaltilmiŞtir. Siki yÖnetİm mahkemesİnİn karari yargitay tarafİndan bozulmuŞ, yenİden yapilan yargilama sonucunda İdam cezalari uygulanmamiŞtir.ceza alanlarin cezalari da; 1991 yilinda Çikarilan terÖrle mÜcadele kanunu nedenİyle, ertelenerek serbest birakildilar.

_Şehzade_

emeğine sağlık.

böte

dilinize sağlık, gerçekten güzel bir şekilde hazırlamışsınız iyi çalışmalar kahramanmaraşlıdan selamlar...

[ mumy ]

Eline sağlık

Sarı™

eline sağlık

__________________

ALBAYRAK46

ben kahramanmaraşlı olarak maraş, sivas, çorum olaylarının tekrarlanmamasını temmeni ediyorum

__________________

NE MUTLU TÜRK'ÜM DİYENE...!

crazy_herz

teşekkürler...

__________________

bLaCkRaCe

Maras Katliami Unutturulanlar ( Belgesel )

1 Saat 27 Dakika.

__________________

bLaCkRaCe

__________________